Từ chỗ sợ mùi nước mắm, bố mẹ chồng người Brazil giờ nhờ tôi dạy cuốn chả giò

Cuối tháng 10 vừa rồi, nhà tôi đi chơi công viên ở bang Rio de Janeiro. Trên đường về, chồng tôi tự tấp xe vào một bãi đất mọc toàn chuối dại, xuống cắt mấy tàu lá rồi quay sang cười: "Tối nay mình gói bánh tét nhé". Anh là bác sĩ người Brazil, còn tôi quê Đồng Nai, năm nay 36 tuổi. Chúng tôi quen nhau khi anh sang TP HCM du lịch, hẹn hò một thời gian rồi cưới năm 2019, sau đó tôi theo anh sang đây sống. Nhìn anh hào hứng, tôi nhớ có thời cả nhà chồng không ngửi nổi mùi nước mắm. Mới sang, tôi khổ nhất là chuyện ăn. Bữa cơm ở đây chủ yếu là gạo hạt dài nấu rời, ăn với đậu đen hầm thịt muối, gần như chẳng có món canh nào. Tôi thèm bún, thèm phở, thèm đĩa dưa chua mà không biết tìm đâu ra. Cả bang rộng như vậy chỉ có hai cửa hàng bán đồ châu Á, chỗ gần nhất cũng mất 45 phút lái xe. Cuối năm 2020, tôi mang bầu bé Natalia, cơn thèm đồ quê càng dữ dội. Tôi bắt đầu xoay xở với những gì sẵn có: thái mỏng dưa leo, cà rốt, xóc muối với tỏi ớt làm dưa muối xổi; mua đậu xanh về ủ khăn ẩm, ngày nào cũng tưới để có giá đỗ. Chợ ở đây nhiều cá, lại có đậu bắp, thơm, cà chua, thế là tôi nấu nồi canh chua. Bố mẹ chồng nhìn cá nấu chung với rau thì ngơ ngác, vì người Brazil chỉ quen cá nướng hay áp chảo, nhưng húp thử một muỗng nước thì ông bà ngạc nhiên vì không còn chút mùi tanh. Lúc đó tôi tự hứa: con mình sinh ra phải biết yêu món Việt, và cả nhà chồng cũng thế. Chồng tôi ăn chay trường nhiều năm. Ở Brazil, người ăn chay thiệt thòi lắm, vì món đậu hầm nào cũng ninh với thịt muối, anh thường chỉ có cơm trắng với khoai mì luộc hoặc xà lách. Tôi lặn lội mua đậu phụ, nấm, bún khô, bánh tráng ở tiệm châu Á, về làm đậu sốt cà, nấm kho tiêu, bún xào rau củ, gỏi cuốn chấm tương. Đi dạo trên núi, tôi thấy măng mọc dại mà dân ở đây coi là cây rừng, bèn đào về luộc mấy nước rồi xào tỏi. Anh nhìn vợ nêm nếm cái thân cây hái trong rừng thì ngần ngừ mãi, gắp thử một miếng xong thì ăn một mạch sạch đĩa. Mít ở đây rụng đầy công viên chẳng ai ăn, tôi hái quả xanh về luộc, nửa trộn gỏi, nửa kho tiêu, thiếu rau răm thì lấy bạc hà thay. Anh khen món Việt nhẹ bụng, không ngấy, giờ tuần nào cũng đòi vợ nấu khoảng ba bữa. Với bố mẹ chồng thì đường dài hơn. Ông bà ở riêng, thỉnh thoảng mới sang chơi, và mỗi lần là một chuyện dở khóc dở cười. Có hôm tôi kho sườn, mùi mắm bốc lên kín bếp, ông bà tá hỏa mở toang cửa sổ rồi chạy ra phòng khách lánh nạn. Hồi bầu bí thèm dưa, chồng lái xe gần một tiếng đi mua cải về cho tôi muối, vậy mà mẹ chồng thấy hũ dưa nổi bọt trắng, đổi màu thì sợ hại cho thai, bảo con trai đem đổ đi. Tôi tiếc lắm nhưng hiểu bà lo cho mình. Lần khác tôi hái rau càng cua ngoài vườn bỏ vào nồi mì, ông bà hốt hoảng tưởng con dâu ăn cỏ dại, tôi phải rửa một nhánh ăn sống ngay trước mặt để chứng minh. Từ đó tôi hiểu, muốn kéo ông bà lại gần thì phải bắt đầu từ khẩu vị của chính họ. Người Brazil thích cá, nên tôi chọn cá phèn hồng, chừng 27 real một ký, ướp chanh và nước cam theo kiểu bản địa cho hết tanh. Lần đầu kho cá bị bở, hôm sau tôi rưới thêm dầu kho lại lửa hai với tỏi, ớt, nước mắm, thịt cá săn lại, ngọt như thịt ghẹ. Mẹ chồng lần đầu chỉ dám gắp một mẩu nhỏ, lần hai ăn với cơm trắng rồi khen vừa miệng, đến lần ba thì món cá kho hai lửa thành món bà chờ mỗi khi sang. Những buổi họp mặt, tôi làm chả giò tôm thịt với giá tự ủ, pha nước mắm thật loãng với nước lọc, đường, chanh, tỏi ớt cho bà quen dần. Chẳng bao lâu ông bà ăn được cả dưa leo muối xổi, rồi còn nhờ tôi dạy cách cuốn chả giò. Natalia giờ 6 tuổi, ăn được cá chiên, cà pháo, mắm tôm, cả chân gà ngâm sả tắc lẫn lòng heo luộc. Tết nào hai mẹ con cũng rọc lá chuối gói bánh tét, đêm giao thừa ngồi canh nồi bánh, lột trứng nấu nồi thịt kho. Ở xa quê nửa vòng trái đất, tôi không có nhiều thứ để giữ cho con, nhưng mâm cơm thì tôi giữ được. Với tôi, đó là cách dạy con nhớ mình từ đâu đến, và cũng là cách để một nàng dâu Việt được nhà chồng thương bằng chính những món ăn của quê mình.